سال رونق تولید
Logo
یکشنبه, 30 تیر 1398 06:07

رونق تولید در بخش کشاورزی با استفاده از افزایش بهره وری

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

Rooein

بخش کشاورزی کشور اساسا با سه هدف اصلی و عمده شامل ۱) تأمین غذا، ایجاد امنیت غذایی و مایحتاج عمومی مردم، ۲)هدف ایجاد درآمد، رفاه و اشتغال و ۳) حفظ و پایداری منابع تولید شامل آب خاک و سایر منابع راه اندازی شده است. عوامل متعددی در تولید بخش کشاورزی اثر گذار هستند که از مهمترین آنها می توان به زمین، آب، نیروی انسانی، سرمایه و مدیریت اشاره کرد. به علاوه برای بخش کشاورزی منابعی نیز باید در اختیار باشد که این منابع شامل مواد، انرژی، فضا و مکان، زمان و همچنین تنوع است که خوشبختانه کشور ایران از نظر منابع در اختیار بخش کشاورزی پتانسیل‌های بی‌نظیری دارد.
یکی از مهمترین مباحثی که در بخش کشاورزی مورد تاکید است افزایش بهره وری در این بخش است، اما ابتدا باید دید که هدف از بهره وری در بخش کشاورزی چیست و این بهره وری چه مفهومی دارد.
بهره وری به معنای استفاده مطلوب از مجموع قابلیت ها، توانایی ها، فرصت ها، سرمایه ها، منابع و نیروهای انسانی است که همراه با فعالیت های فردی و جمعی به سود افراد و اجتماع خواهد بود.
نتیجه افزایش بهره وری در بخش کشاورزی نیز به دست آوردن حداکثر عملکرد اقتصادی می باشد.
برای اینکه بدانیم پتانسیل های بخش کشاورزی چقدر است تا بتوانیم برای افزایش بهره وری برای آن برنامه ریزی کنیم باید ابتدا پتانسیل های بخش کشاورزی در ایران را بشناسیم که شامل شش پتانسیل اساسی است.
پتانسیل اول خاک است که در کشور ایران ۲۰ میلیون هکتار اراضی کشاورزی زیر کشت آبی، دیم، آیش، زراعی و باغی داریم.
پتانسیل خاک قابلیت گسترش تا مرز ۵۰ میلیون هکتار را دارد و محدودیتی در توسعه این بخش نداریم به شرط آنکه آب تامین شود
دومین پتانسیل بخش کشاورزی آب است و نزولات سالیانه ایران به طور متوسط به حدود ۴۲۰ میلیارد متر مکعب در سال می‌رسد که سهم آبی که در بخش کشاورزی برای آبیاری ۲۰ میلیون هکتار اراضی کشاورزی کشور از محل بارندگی ها یا آب مورد نیاز مصرفی برای آبیاری استفاده می‌شود بیش از ۹۰ میلیارد متر مکعب است.
سومین پتانسیل منابع ملی یا طبیعی، مراتع در اختیار برای چرای دامها و ... است که در این بخش نیز ۵۰ میلیون هکتار وسعت در اختیار داریم.
پتانسیل چهارمی که در بخش کشاورزی داریم تنوع اقلیمی است و می‌توان گفت ایران بهترین نقطه جهان برای تولید انواع محصولات کشاورزی است و دارای ۱۱ اقلیم کشاورزی مشخص و تیپیک در کشور هستیم.
از انرژی نیز می‌توان به عنوان پتانسیل پنجم بخش کشاورزی یاد کرد که ایران از نظر انرژی های خورشیدی و فسیلی سرآمد جهان است و حتی می توان ایران را به یک گلخانه طبیعی تشبیه کرد.
ششمین پتانسیل بخش کشاورزی تنوع زیستی است که به موازات تنوع اقلیمی که در اختیار داریم دارای فون و فلور بسیار غنی هستیم و کلیه محصولات کشاورزی دنیا در ایران قابلیت کشت و تولید دارد.
پتانسیل هفتم بخش کشاورزی موقعیت جغرافیایی ممتاز و ویژه ایران است.
هشتمین پتانسیل نیز عملکرد مطلوب تولید کنندگان برتر محصولات کشاورزی در بخش زراعی، باغی و دامی است که در برخی موارد بیش از ۳ تا ۱۰ برابر عملکرد متوسط همان محصولات در همان منطقه می باشد.
برای اینکه پتانسیل‌های حوزه عملکرد را بهتر بشناسیم می توان به چند مثال اشاره کرد، برای نمونه در شرایطی که زعفران کاران نمونه ما ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار برداشت دارند اما متوسط تولید زعفران ۳ تا ۴ کیلوگرم در هکتار است و یا چغندرکاران نمونه می توانند تا ۱۵۰ تن در هکتار برداشت کند اما متوسط عملکرد چغندر در کشور ۴۵ تا ۵۰ تن در هکتار است.
در محصول پسته در شرایطب که پسته کار نموده میتواند ۱۰ تن در هکتار هم برداشت کند اما متوسط عملکرد پسته ۶۰۰ کیلوگرم در هکتار است.
در محصولی مانند نخود دیم هم کشاورزان نمونه می توانند سه تن در هکتار برداشت کنند اما متوسط عملکرد نخود دیم در ایران ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار است.
در محصول برنج عملکرد نمونه کاران ۹ تن در هکتار است اما متوسط عملکرد برداشت برنج در ایران به ۲.۵ تا ۳ هکتار می‌رسد.
در تولید گوشت قرمز عملکرد دامداران نمونه ۶۰ کیلوگرم در هر راس گوسفند است اما متوسط این عملکرد ۲۵ تا ۲۸ کیلوگرم برای هر گوسفند است.
در گلخانه ها نیز عملکرد خوب می تواند ۸۰۰ تن در هکتار باشد اما متوسط عملکرد گلخانه ها در ایران ۲۵۰ تا ۳۰۰ تن در هر هکتار است.
البته هدف این نیست که همه تولیدکنندگان محصولات کشاورزی در کشور سطح تولید و عملکردشان به اندازه کشاورزان نمونه باشد چون چنین چیزی در عمل امکان پذیر نیست اما می توان به ۸۰ درصد عملکرد های مطلوب در بخش کشاورزی رسید و یا حداقل نصف تولیدکنندگان برتر هر محصول در هر منطقه را به دست بیاوریم که نتیجه آن ایجاد اشتغال، افزایش تولید، افزایش امنیت غذایی و در نهایت بالا بردن بهره‌ وری است.
اما باید دید مشکل کجاست که ما نمی‌توانیم به ۵۰ درصد تولید کشاورزان نمونه برسیم. برای این منظور باید این نکته را مدنظر داشت که کشاورزی هر کشور تحت تاثیر دو عامل به عنوان عوامل طبیعی و همچنین عوامل انسانی است، از نظر عوامل طبیعی اشاره کردیم که ایران دارای چه مزیت و پتانسیل هایی است و کمبودی در این بخش نداریم و مشکل اساسی ما در بهره وری بخش کشاورزی به مدیریت انسانی و استفاده از منابع از سرمایه های کشور برمیگردد.
قابل توجه است که بدانیم سرمایه های اجتماعی و انسانی بیش از ۸۰ درصد تاثیر را در بهره وری کشاورزی دارد و نقطه ضعف و پاشنه آشیل کشاورزی کشور نیز همین ضعف مدیریت در سرمایه انسانی است.
در بخش کشاورزی کشور موانع اجتماعی و انسانی شامل موارد زیر است که می‌توان تیتر وار به آنها اشاره کرد.

• توسعه نیافتگی و ضعف آگاهی مولدین و کشاورزان
• سنتی بودن عملیات کشاورزی
• عدم بهره وری
• مسائل ارضی و مالکیت ها
• اقتصاد نفتی و غیر تولیدی
• منفعت سوداگری و سایر مشاغل
• توزیع ناعادلانه ثروت و یارانه ها
• امتیازات زندگی شهری نسبت به روستاها
• مشکلات و ضوابط دست و پاگیر اداری
• سهولت واردات
• ضعف بنیه مالی کشاورزان
• تسهیلات غیرمنطقی بانکها
• ضایعات بالا
• نابسامانی بازار
• فقدان پشتوانه سیاسی
• حمایت قسمتی تولیدکنندگان
• امنیت تولید و سرمایه گذاری
• فقدان استراتژی هدف و برنامه ریزی
• مهاجرت از روستاها به شهرها
• پاسخگو نبودن تولیدکنندگان و مسئولین در قبال منابع تولیدی

در چنین شرایط برای رسیدن به رونق تولید افزایش بهره وری و اقتصادی کردن فعالیت های کشاورزی و همچنین رفع موانع تولید که همان موانع اجتماعی هستند باید این شاخص‌ها را بهبود ببخشیم که البته بهبود همه آنها تا حدودی زمان بر است.

در کوتاه مدت یکی از بهترین، موثر ترین و ارزان ترین اقدامات برای دستیابی به اهداف کشاورزی، علمی کردن فعالیت های کشاورزی است آن هم در تمامی زمینه های، کاشت، داشت، برداشت قبل از کاشت بعد از برداشت و ... آن هم برای تمام محصولات زراعی باغی و دامی.
چنانچه همه با هم و با آگاهی در جهت رفع این موانع و همچنین انتقال یافته های تحقیقاتی و علمی در عرصه های مختلف به تولیدکنندگان کمک و مساعدت کنیم دستیابی به اهداف تولید که همانا تأمین مایحتاج عمومی، ایجاد درآمد، اشتغال و رفاه و حفظ منابع تولید است به آسانی میسر و مقدور خواهد بود.
اولین هدف بخش کشاورزی باید بر مبنای ارتقاء سطح عملکرد ها به ۵۰ درصد سطح تولید عملکردهای مطلوب در هر منطقه باشد.
در چنین صورتی به دو برابر تولیدات کشاورزی، درآمد اشتغال و ارزآوری کنونی در بخش کشاورزی دست خواهیم یافت

 رمضان رویین تن – مشاور حوزه کشاورزی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کرمانشاه

 

خواندن 235 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 30 تیر 1398 06:21
محتوای بیشتر در این بخش: « از ثروت عظیم گردشگری غافل نباشیم